Deprem sırasında evde en güvenli yer neresi?

Deprem sırasında evde en güvenli yer neresi?

Deprem başladığında evin hangi noktasında bulunduğunuz ve ilk saniyelerde ne yaptığınız önemlidir. Peki, deprem sırasında evde en güvenli yer neresi? Çoğu durumda en uygun seçenek; bulunduğunuz odada, pencerelerden ve devrilebilecek eşyalardan uzak, sağlam bir masa altında başınızı ve boynunuzu koruyabileceğiniz bir noktadır. Ancak hiçbir nokta, her depremde ve her binada mutlak güvenlik sağlamaz. Binanın taşıyıcı sisteminin durumu, eşyaların sabitlenmesi ve doğru davranış birlikte değerlendirilmelidir.

Sarsıntı sırasında başka bir odaya, merdivene veya dışarıya koşmak yerine, yakınınızdaki uygun noktada Çök–Kapan–Tutun hareketini uygulayın. Güvenli noktaları depremden önce belirlemek, panik anında karar vermenizi kolaylaştırır.

Evde güvenli bir nokta nasıl seçilir?

Evde deprem için güvenli alan seçerken yalnızca “Hangi duvarın yanında durmalıyım?” sorusuna odaklanmayın. Çevrenizdeki camları, ağır mobilyaları, asılı eşyaları ve sarsıntıda düşebilecek nesneleri de değerlendirin. Öncelik, mümkün olduğunca yer değiştirmeden baş ve boynu korumaktır.

• Sağlam bir masa tercih edin: Altına girebileceğiniz, cam olmayan, dengeli ve dayanıklı bir masa düşen eşyalara karşı koruma sağlayabilir.
• Pencerelerden uzak durun: Cam kırıkları ve pencere çevresindeki eşyalar yaralanmaya neden olabilir.
• Devrilebilecek mobilyaları dikkate alın: Sabitlenmemiş kitaplık, gardırop, vitrin ve yüksek dolapların yakınını güvenli alan olarak seçmeyin.
• Baş üstündeki risklere bakın: Ağır avizeler, raflar, aynalar ve tabloların altından uzak bir nokta belirleyin.
• Kısa mesafede ulaşılabilen noktaları seçin: Sarsıntı sırasında evin diğer ucundaki masaya ulaşmaya çalışmak düşme ve yaralanma riskini artırabilir.

Bir duvarın taşıyıcı olup olmadığını görünüşünden anlayamazsınız. Ayrıca taşıyıcı bir duvarın yanında olmak, düşen eşyalara veya binanın ağır hasar almasına karşı tek başına güvence değildir.

Deprem sırasında Çök–Kapan–Tutun nasıl uygulanır?

Çök–Kapan–Tutun, sarsıntı sırasında dengenizi kaybederek düşme riskini azaltmayı ve özellikle baş ile boyun bölgesini korumayı amaçlar.

• Çök: Dizlerinizin üzerine çökerek yere yaklaşın. Ayakta kalmaya veya yürümeye çalışmayın.
• Kapan: Yakınınızda sağlam bir masa varsa altına girin. Başınızı ve boynunuzu kollarınızla koruyun.
• Tutun: Masanın bir ayağına tutunarak sarsıntı sırasında onunla birlikte hareket etmeye hazır olun. Diğer kolunuzla baş ve boynunuzu korumayı sürdürün.

Yakınınızda uygun bir masa yoksa onu aramak için odalar arasında dolaşmayın. Pencerelerden, yüksek mobilyalardan ve düşebilecek nesnelerden uzak bir noktada yere çökün; başınızı ve boynunuzu kollarınızla örtün. Hemen elinizin altındaysa yastık gibi bir malzemeden ek koruma için yararlanabilirsiniz; bunu almak için yerinizden ayrılmayın. Sarsıntı bitene kadar korunma pozisyonunda kalın.

Evde hangi noktalar daha güvenli, hangileri riskli?

Aşağıdaki tablo, ev içindeki yaygın seçenekleri karşılaştırır. Bu değerlendirmeler düşme, cam kırılması ve eşya devrilmesi gibi tehlikelere yöneliktir; hiçbir yer binanın çökmesine karşı garanti sağlamaz.

Bulunduğunuz odaya göre ne yapmalısınız?

Salonda veya oturma odasında

Yakınınızda sağlam bir masa varsa altına girin ve tutunun. Televizyon ünitesi, vitrin, kitaplık ve pencere önlerinden uzak durun. Cam sehpalar veya kolayca devrilebilecek hafif masalar uygun siperler değildir. Koltuk yanında bulunmanın otomatik olarak güvenli olduğunu düşünmeyin; çevredeki düşme ve devrilme tehlikelerini değerlendirin.

Yatak odasında

Depreme yatakta yakalandıysanız, üzerinizde düşebilecek ağır bir eşya yoksa yatakta kalın ve başınızla boynunuzu yastıkla koruyun. Karanlıkta koşmak, yere düşen eşyalara veya cam kırıklarına basmanıza neden olabilir. Yatağın üzerindeki ağır tablo, raf ve aynaları depremden önce kaldırmak; gardırobu uygun şekilde sabitlemek önemlidir.

Mutfakta

Mutfakta üst dolaplar, tabaklar, cam eşyalar ve büyük ev aletleri ek tehlike oluşturur. Dolaplardan, buzdolabından ve pencerelerden mümkün olduğunca uzak, yakın bir noktada baş ve boynunuzu koruyun. Sarsıntı sırasında ocağı, gaz vanasını veya elektrik sigortasını kapatmak için mutfakta dolaşmayın. Öncelik kendinizi korumaktır.

Banyoda

Ayna, cam duş kabini ve dolaplardan uzaklaşabildiğiniz ölçüde uzaklaşın; yere çökerek başınızı ve boynunuzu koruyun. Islak zeminde koşmayın. Küvet veya kapı eşiğinin her koşulda güvenli olduğunu varsaymayın.

Kapı eşiği ve “hayat üçgeni” hakkında bilinmesi gerekenler

Kapı eşiği, modern yapılarda genel olarak evin en güvenli noktası kabul edilmez. Çoğu kapı boşluğu çevresindeki yapıdan daha fazla koruma sağlamaz; ayrıca düşen nesnelere karşı başınızı ve boynunuzu korumaz.

“Hayat üçgeni” adıyla paylaşılan, büyük eşyaların yanında mutlaka güvenli bir boşluk kalacağı iddiası da evrensel bir yöntem değildir. Binanın nasıl hasar alacağını ve eşyaların nasıl hareket edeceğini önceden kestirmek mümkün olmaz. Bu nedenle deprem anı planınızı varsayımsal boşluklara değil, Çök–Kapan–Tutun davranışına ve ev içi risklerin azaltılmasına dayandırın.

Çocuklar ve hareket kısıtlılığı olan kişiler nasıl korunmalı?

Çocuklara deprem sırasında bir yetişkine ulaşmak için odadan odaya koşmak yerine, bulundukları yerde nasıl korunacaklarını öğretin. Her odada uygun noktaları birlikte belirleyin ve korkutmadan, kısa tatbikatlarla hareketi pekiştirin.

Tekerlekli sandalye kullanan kişiler, mümkünse tekerlekleri kilitlemeli, oturur durumda kalmalı ve baş ile boyunlarını kollarıyla ya da hemen erişebildikleri bir yastıkla korumalıdır. Yere çökemeyen kişiler kendilerini zorlamamalı; düşmeyecekleri oturur bir pozisyonda korunmalıdır. Yardım gereksinimi olan kişiler için aile içinde önceden destek planı hazırlayın.

Sarsıntı bittikten sonra ne yapmalısınız?

Sarsıntının sona ermesi, bütün tehlikelerin geçtiği anlamına gelmez. Artçı depremler, hasarlı eşyalar ve tesisat sorunları risk oluşturabilir.

• Önce kendinizi ve yakınınızdakileri kontrol edin: Yaralanma olup olmadığını değerlendirin.
• Tahliye gerekiyorsa sakin hareket edin: Sarsıntı tamamen durduktan sonra, kullanılabilir ve güvenli çıkış yolundan ayrılın; asansör kullanmayın.
• Ayaklarınızı koruyun: Mümkünse sağlam tabanlı ayakkabı giyin; cam kırıklarına dikkat edin.
• Gaz kokusu varsa ateş yakmayın: Elektrik düğmelerine ve prizlere dokunmayın. Binadan çıkın; güvenli bir mesafeden ilgili acil birimlere haber verin.
• Hasarlı binaya geri girmeyin: Eşya almak için risk almayın; yetkililerin yönlendirmelerini izleyin.
• Artçılara hazırlıklı olun: Yeniden sarsıntı başlarsa bulunduğunuz yere uygun korunma davranışını uygulayın.

Asıl güvenlik depremden önce başlar

Deprem sırasında evde en güvenli yeri belirlemek önemlidir, ancak yapı güvenliğinin yerini tutmaz. Binanızın deprem performansı hakkında şüpheniz varsa yetkili kurumlara ve uzman inşaat mühendislerine başvurun. Bina yaşı veya duvarlardaki çatlakların görünümü tek başına güvenilir bir değerlendirme sağlamaz.

Dolapları ve kitaplıkları uygun bağlantılarla sabitleyin, ağır eşyaları alt raflara yerleştirin, yatak çevresindeki düşme tehlikelerini kaldırın ve çıkış yollarını açık tutun. AFAD’ın güncel deprem hazırlık önerilerini takip ederek aile afet planınızı oluşturun.

Özetle: Sarsıntı sırasında dışarı koşmayın; yakınınızdaki sağlam masa altında veya camlardan ve devrilebilecek eşyalardan uzak bir noktada Çök–Kapan–Tutun uygulayın. Önceden hazırlanmış bir ev ve düzenli tatbikat, doğru davranışı zamanında uygulamanızı kolaylaştırır.